Cymunedau Cryf: Troedio Llwybrau Cyfarwydd

Cymunedau Cryf: Troedio Llwybrau Cyfarwydd

14 Ion 2017

Gyda chynllun Cymunedau'n Gyntaf wedi dod i ben, blaenoriaeth Llywodraeth Cymru ydy 'cymunedau cryf.' Yn ei flog diweddaraf, mae Prif Weithredwr BCT, Chris Johnes, yn edrych ar beth yn union ydy ystyr hyn. 

Mae cefnogi datblygiad cymunedau cryf     yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru wrth iddi edrych y tu hwnt i Gymunedau'n Gyntaf.  Ac mae'r flaenoriaeth honno'n un rhesymegol hefyd - yn wyneb toriadau pellach, ansicrwydd economaidd a galw am fwy o arian i'r maes iechyd a gofal cymdeithasol, bydd gwasanaethau eraill y llywodraeth ynghyd a’i ffynonellau ariannol yn cael eu gwasgu.  Wrth i wasanaethau grebachu ymhellach, bydd angen i bobl leol ysgwyddo mwy o gyfrifoldeb yn eu cymunedau drwy ddarparu gwasanaethau y byddent yn disgwyl i'r wladwriaeth eu cynnig ar un adeg. Yn ychwanegol at hyn, bydd angen i bobl fod yn fwy o gefn i'w gilydd hefyd.

Fodd bynnag, does dim angen i'r llywodraeth greu cymunedau cryf, ac yn wir, ni all hi chwaith. Mae hyn oherwydd mai trigolion sy’n creu cymunedau o’r fath, gyda'r mudiadau allanol sy'n gweithio yn y fro yn cefnogi'r gwaith (neu o bosib, yn ei danseilio.) A'r gwir amdani ydy bod sawl cymuned o'r fath yng Nghymru, fel yng ngweddill Prydain, waeth faint o sylw a roddir i'r gwaith a'r gweithgareddau sy'n digwydd yn y bröydd hynny.    

Un o nodweddion y cymunedau cryfion hyn ydy'r graddau y mae pobl yn gefn i'w gilydd – yn rheolaidd o ddydd i ddydd a hefyd ar adegau o drallod neu straen.  Yn hanfodol, mae'n golygu pan fo rhywun yn wynebu her sylweddol, fod yna gefnogaeth iddyn nhw y tu hwnt i gylch eu perthnasau agosaf. 

Mewn cymunedau cryf, caiff llawer o weithgareddau a gwasanaethau eu darparu gan bobl leol ac ar gyfer pobl leol: gweithgareddau cymdeithasol, grwpiau cymorth anffurfiol (o famau ifanc i bensiynwyr) ynghyd â gwasanaethau cynghori a darpariaeth bwyd mewn argyfwng. 

Yn y rhan fwyaf o'r cymunedau mae B2C yn gweithio ynddyn nhw, rydym ni'n gweld mai pobl leol sy'n arwain rhai neu'r cyfan o'r gwasanaethau hyn, naill ai ar eu pen eu hunain neu ar y cyd â mudiadau statudol neu fudiadau gwirfoddol mawr. Prin iawn ydy’r gweithgareddau mae grwpiau allanol yn eu cynnal ar eu pen eu hunain. 

Rydym ni hefyd yn gweld pa mor bwysig ydy cael cynghorwyr etholedig lleol sy’n codi llais dros  eu bröydd.  Mae hyn yn fodd o feithrin cysylltiadau hanfodol ac yn lleihau'r peryg o weld sefyllfa lle mae ardaloedd sydd wedi eu hesgeuluso yn cael eu hanwybyddu gan y bobl sydd mewn grym.  Ac mewn ambell ardal, fe allwn ni weld cymunedau a ystyrir yn aml yn rhai 'tlawd' yn ennill clust pwysigion y byrddau iechyd a'r awdurdodau lleol.

Does dim fformiwla unffurf i feithrin cymunedau cryfion, ond rydym ni'n gyson yn gweld dwy elfen hanfodol - cymhwysedd ac ymddiriedaeth. Mae'r ddau beth yma yn arbennig i bob cymuned unigol.  

 Mae cymhwysedd yn golygu bod gennych chi fudiadau neu grwpiau o bobl sy'n medru cynnig gweithgareddau a/neu gyfleusterau hwylus a chyfleus sy'n ymateb i anghenion y fro. Un peth gweddol sylfaenol ydy pwysigrwydd cael mannau cyfarfod lleol. Er bod modd i fudiadau allanol (fel awdurdodau lleol neu gymdeithasau tai) ddarparu lleoedd o'r fath, maen nhw'n fwy tebygol o fod ar gael am delerau mwy ffafriol os mai pobl leol sydd wrth y llyw.

Mae a wnelo ymddiriedaeth â'r berthynas rhwng pobl leol, a rhwng pobl leol a mudiadau: pobl yn fodlon rhoi o'u hamser i helpu rhedeg gweithgareddau cymdeithasol, i rannu gyda phobl eraill, a theimlo fod beth bynnag sy'n digwydd yn lleol 'ar eu cyfer nhw.'  Mae modd i bobl neu fudiadau sy'n rhedeg gweithgareddau ennill neu golli ymddiriedaeth yn dibynnu ar sut maen nhw'n gweithio a phwy maen nhw'n ei gynnwys. Fodd bynnag, os ydy pobl yn ymddiried yn ei gilydd fe ddown nhw ynghyd i gymdeithasu a bod yn gefn i'w gilydd, a dyma sy'n creu cryfder cymunedol.

 Mae ar y Llywodraeth eisiau gweld mwy o gymunedau'n gweithio fel hyn.  Ond mae angen iddyn nhw sylweddoli nad oes modd iddyn nhw greu ymddiriedaeth na chymhwysedd lleol - er bod modd iddyn nhw annog yr elfen olaf.  Dychwelaf at rai o'r mecanweithiau penodol y bydd y Llywodraeth o bosib yn eu defnyddio i gefnogi cryfder cymunedol mewn blog arall. Mi fydd hi'n hanfodol, fodd bynnag, eu bod yn adnabod y gwaith sydd eisoes yn cael ei wneud a dysgu o hynny yn lle ceisio dechrau o'r dechrau.

 

Share blog
Y newyddion diweddaraf
Ymddiriedolwr Adeiladu Cymunedau 2018©